TOPPERS van TOEN

Arie van Gemert toont zijn autoriteit tegenover ADO-spelers tijdens de wedstrijd Feyenoord – ADO op 28 oktober 1973. Vl.n.r. Johny Dusbaba, Aad Mansveld, Aad Kila, scheidsrechter Arie van Gemert, Leen Swaneburg en Piet de Zoete.

Door LEO BLANK en JAN VOLWERK


Dordrechtenaar Arie van Gemert (89) was ruim veertig jaar terug een internationaal topscheidsrechter. Hij floot in 1974 de Europa Cup II-finale in de Kuip tussen FC Magdeburg uit de DDR en AC Milan (2-0), de finale van de KNVB-beker en in dat jaar ook op het WK in Duitsland. Hij volgt het voetbal alleen nog op televisie. “Ik kom al jaren niet meer op de velden.” Over de huidige arbitrage is hij duidelijk: “Scheidsrechters krijgen te veel instructies mee. En die videoscheidsrechter is echt een ramp. Ik zou direct gestopt zijn.”


Arie van Gemert heeft letterlijk een koffer vol herinneringen opgezocht. Met oude krantenartikelen, tijdschriften, zijn badges, oude foto’s, getuigschriften en brieven. Zijn eerste anekdote gaat over MVV. “Ik kwam daar graag en reisde altijd met de trein. Na half vijf was praten over voetbal verboden. Ik kwam nooit voor half twaalf ’s avonds weg uit de bestuurskamer. Toon Hermans zat daar ook altijd. Een directeur van een grinthandel was de grote gangmaker. Ik ken zijn naam niet, maar we noemden hem meneer Bokma. Dat dronk hij altijd.”


Jongste lid
Arie van Gemert, op 23 maart 1929 geboren in het toenmalige dorp Dubbeldam (tegenwoordig deel van de gemeente Dordrecht), was als kind al gek van voetbal. “Met mijn achtste jaar was ik destijds het jongste lid van ODS. Op mijn vijftiende ben ik gaan keepen. Ik had de pech dat Wim van der Vliet, een van de beste keepers van Nederland, in het eerste op doel stond. Ik ben op mijn zeventiende gaan fluiten omdat ik als junior had

ervaren dat er vaak geen scheidsrechter kwam opdagen.” Van Gemert bleek een talent, maar zijn scheidsrechtersloopbaan werd afgebroken omdat hij naar Indië werd uitgezonden. Weer terug in Dordrecht was Van Gemert in een mum van tijd KNVB-scheidsrechter.


Betaald voetbal

In 1961 floot Van Gemert zijn eerste wedstrijd in het betaald voetbal. “Ik begon in de tweede divisie waar ook clubs als DFC, EBOH en SC Emma in voetbalden. Die Dordtse clubs mocht ik uiteraard nooit fluiten. In mijn eerste jaren was Leo Horn de grote man. Ik heb nog bij hem gevlagd. We ontvingen destijds als arbiter vijftien gulden per wedstrijd. De helft moest je afdragen aan de belastingdienst.”


Goudeerlijk
Arie van Gemert, die tien jaar het secretariaat deed van de plaatselijke scheidsrechtersvereniging, stond bekend als goudeerlijk. Toch heeft hij een keer politiebescherming gehad. “Na de wedstrijd van FC Twente – Ajax. Ik had een goal van Twente afgekeurd wegens hands. De bewuste speler van Twente protesteerde niet eens. Een dag na de wedstrijd kregen we een telefoontje uit Enschede met de mededeling dat er Twente-fans op weg waren naar Dordrecht om ons huis, we woonden toen nog aan de Couperusstraat, in brand te steken. Twee agenten hebben bij ons binnen de wacht gehouden en vertelden ons waar we dekking moesten zoeken bij een schietpartij. Doodeng. Fotograaf Piet van ’t Klooster zat buiten te wachten met zijn camera. Er gebeurde gelukkig niets.”

Rode outfit
Van Gemert, destijds in het dagelijks leven verzekeringsagent en internationaal actief van 1967 tot 1975, verbleef tijdens het WK van 1974 vijf weken in West-Duitsland. “Een onvergetelijke ervaring. Ik trok veel op met de Engelsman Jack Taylor. Ik schrok me wel rot toen ik bij mijn hotel aankwam. Het leek wel oorlog, zoveel militairen liepen daar rond. Uit angst voor een herhaling van de aanslag van de Palestijnen twee jaar eerder tijdens de Olympische Spelen in München.” Van Gemert floot overigens maar één wedstrijd: Brazilië-Schotland en had de pech dat Nederland de finale haalde.

Hij baarde in die ene wedstrijd wel opzien door in een donkerrood scheidsrechterspak te verschijnen. Toen was zwart nog de enige gangbare kleur voor de arbitrage. Maar omdat de Schotten in een donkerblauw shirt speelden zou dat te veel verwarring geven. Die bijzondere kleur van zijn kleding kleeft bijna een halve eeuw later nog altijd aan de bijna negentigjarige Van Gemert.


Ziektes

WK’s en EK’s en sowieso alle nationale en internationale voetbalwedstrijden volgt hij alleen nog op de buis. Van Gemert: “Jaren geleden ben ik met Ad Boogaerts, mijn oude helaas overleden maatje, stadgenoot en topscheidsrechter, naar amateurclub Oranje Wit in Dordrecht geweest. Een keurige christelijke club. Maar na al die ziektes die ik op de tribune voorbij hoorde komen, ben ik nooit meer op een voetbalveld geweest. We zijn toen ook met de rust weggegaan. Met fluiten ben ik tot mijn 65ste jaar doorgegaan. Zo floot ik bijna alle wedstrijden van oud-Feyenoord en van artiestenteams.”

Hommeles tijdens de wedstrijd Ajax-FC Twente op 29 september 1974 als Van Gemert een doelpunt voor FC Twente afkeurt. Keeper Piet Schrijvers (Twente) neemt arbiter Arie van Gemert (rechts) in bescherming. De grensrechter houdt de woedende Frans Thijssen (links) tegen. Verder is Johnny Rep van Ajax nog te zien. Amsterdam, Nederland 29 september 1974. Het incident kreeg nog een vervelend staartje voor Van Gemert. Fotograaf Cor Out, archief Spaarnestad.

Hij maakte naderhand alleen nog een uitzondering voor een wedstrijd van FC Dordrecht tegen Telstar: “Oud-scheidsrechter Frans Derks was toen voorzitter van FC Dordrecht. Hij nodigde een aantal voormalige toparbiters uit het betaald voetbal uit. De wedstrijd was niet om aan te zien, maar na afloop was het beregezellig.”


Veel instructies

Als hij voetbal kijkt, volgt Van Gemert nog steeds de scheidsrechters. “Er is veel veranderd. Scheidsrechters krijgen te veel instructies mee en doen alles volgens het boekje. Ik zat er altijd bovenop en loste alles verbaal op. Björn Kuipers is momenteel onze enige echt goede scheidsrechter.”


Videoarbitrage

De voormalige toparbiter ergert zich groen en geel aan de videoarbitrage: “Een regelrechte aanfluiting. Wie heeft dat in godsnaam bedacht? Dat is me een raadsel. Ik zou direct gestopt zijn. Het is te dwaas voor woorden. Spelers maken fouten, scheidsrechters ook. In Engeland zeggen ze dan: it’s all in the game. Fouten maken hoort bij het spelletje. Een scheidsrechter doet echt zijn uiterste best om zo weinig mogelijk fouten te maken. Maar niemand is feilloos.”

Waar hij voor de VAR geen goed woord over heeft, is Van Gemert juist wél positief over doellijntechnologie: “Prima. Dan heb je ook geen discussie meer over een bal die al dan niet de doellijn is gepasseerd. Dat vind ik een grote vooruitgang.”

Arie van Gemert in 2014 toont zijn FIFA-badge.

Piet Romeijn (links) betuigt spijt van zijn uitlatingen gedaan in 1974. Rechts Arie van Gemert.

Seniorenflat

Van Gemert, vader van dochter Corine en opa van twee kleinkinderen, woont in een seniorenflat in de wijk Dubbeldam. Zijn vrouw Nel is dementerend en verblijft in een psychiatrisch verpleeghuis. “Ik bezoek haar iedere middag. Het is maar een klein stukje lopen.”

Over zijn eigen gezondheid is hij nog best tevreden: “Over een paar maanden word ik negentig. Ik heb de laatste tijd last van zere benen. De huisarts stuurde me door naar het ziekenhuis. De orthopeed houdt het op slijtage. Dat is toch niet vreemd? Bij een oude auto vertonen onderdelen na verloop van tijd ook mankementen.”

Maar één gele kaart
Van Gemert, die tot in Zuid-Korea en in Hong Kong heeft gefloten – ‘het mooiste land waar ik geweest ben is Schotland’ – heeft in zijn hele loopbaan maar één gele kaart gegeven. “Feyenoorder Coen Moulijn heeft hij ooit een officiële waarschuwing gegeven. Ik had hem eigenlijk weg moeten sturen, maar Coen stuur je niet weg.”

Back Piet Romeijn van Feyenoord maakte hem een keer na afloop uit voor hondenlul. Het voorval werd een rel. Het ‘hi ha hondenlul’ is mede daarom nog steeds in de stadions te horen. “Hij heeft dat met een hoge boete moeten bekopen, maar we hebben het later wel uitgepraat. En hij had er spijt van.”


Met dank aan Jan Volwerk (www.janvolwerk.com)

FC Amsterdam tegen Excelsior Olympisch Stadion, 10 november 1974. Scheidsrechter Arie van Gemert fluit weer, na de rel bij Ajax tegen Twente.
Rechts Jan Jongbloed, jarenlang keeper van DWS, FC Amsterdam en het Nederlands Elftal. Foto Nationaal Archief, Rob Croes.