KNVB-directeur Jan Dirk van de Zee over maatregelen om aantal incidenten op en rond veld in te dammen:

‘Incidenten melden, juist in B-categorie’

Tekst LEO BLANK foto’s KNVB Media


Jan Dirk van de Zee, directeur amateurvoetbal bij de KNVB, trok landelijke aandacht in het actualiteitenprogramma ‘Nieuwsuur’. Met zijn suggesties om stadsmariniers in te zetten bij clubs waar zich regelmatig incidenten voordoen baarde hij opzien. Lang niet iedereen steunt zijn voorgestelde aanpak om geweld in en op de velden de kop in te drukken.

In bijgaand interview gaat Van de Zee dieper in op zijn ideeën en doet hij een poging misverstanden uit de weg te ruimen.

Ook komt Martijn Egner aan het woord, scheidsrechter én voorzitter van de Haarlemse Scheidsrechtersvereniging HSV. Hij was in hetzelfde tv-programma te zien als slachtoffer van enkele molestaties én als uithangbord van een belangenvereniging voor arbiters. Egner heeft niet het idee dat de aanpak van de KNVB enig effect sorteert. Pol Hinke laat namens de COVS zijn licht schijnen over het thema.

Jan Dirk van de Zee:


Waar kwamen uw suggesties vandaan voor stadsmariniers en waarnemers bij clubs die voortdurend betrokken zijn bij geweld vandaan?

We hebben al ruim honderd waarnemers in het amateurvoetbal. Zij komen op verzoek van clubs langs om te kijken naar overmatig drankgebruik, vuurwerk en ander wangedrag. Ook met deze waarnemers gaan we aan de slag.”

“Het nieuwste idee van andersoortige waarnemers komt voort uit reacties van mensen die mijn column op de KNVB-site hebben gelezen. Dit worden waarnemers die wij, als KNVB, aanwijzen om doelgericht, objectief en waarnemend te rapporteren bij risicowedstrijden. Dit idee kwam ook naar voren uit reacties op mijn column over risicoverenigingen.”


Uw opmerkingen over stadsmariniers en vrijwilligers uit de wereld van politie, defensie en beveiliging deden nogal stof opwaaien. Had u dat zien aankomen?

“Nee, dat had ik niet zien aankomen. Er werd vooral gevallen over het woord stadsmariniers, daar heeft men andere beelden bij dan ik. Over het idee an sich om bij risicowedstrijden waarnemers in te zetten was iedereen enthousiast.”


De meeste kritiek richtte zich op de onmogelijkheid om zoiets in de B-categorie op poten te zetten. Daarin wordt 90 procent

van de wedstrijden in het amateurvoetbal afgewerkt. Wat vindt u van die kritiek?
“Het inzetten van deze waarnemers is juist bedoeld voor wedstrijden in de B-categorie. Voor risicowedstrijden waarbij we op voorhand weten dat het uit de hand gaat lopen en waar niemand de verantwoordelijkheid durft te nemen.”


Ander punt van kritiek luidt dat de KNVB mooie cijfers overlegt over terugdringen agressie in het amateurvoetbal, maar dat de bond geen inzage heeft in de B-categorie. Veel clubscheidsrechters melden wanordelijkheden niet bij de vereniging of de bond. Wat vindt u van die kritiek?

“Er wordt veel wél gemeld, maar er worden ook zaken niet gemeld, bijvoorbeeld uit angst. Als iets niet gemeld wordt kunnen wij er niet veel me doen. Daarom willen we juist dat er wél gemeld wordt. Pas dan kunnen we ingrijpen.”


Hoe nu verder met uw suggesties?

“We wilden meteen in de actiemodus komen. Zo hebben we een projectgroep gestart en hebben we een veiligheidscoördinator amateurvoetbal aangesteld. Zij zijn met het idee aan de slag gegaan en komen met een plan hoe dit uit te voeren. We hebben inmiddels een stuk of veertig aanmeldingen ontvangen van mensen die als waarnemer aan de slag gaan.”

Effect programma Veilig Sport Klimaat


Volgens KNVB-directeur amateurvoetbal Jan Dirk van de Zee heeft het programma Veilig Sport Klimaat (VSK) in zes jaar tijd veel effect gesorteerd.

In zijn column op de website van de KNVB ondersteunt hij dit met cijfers. Het aantal excessen is gehalveerd. De bond heeft 1200 clubs ondersteund naar een positieve gedragsverandering. Er werden meer dan 110.000 spelregelbewijzen uitgereikt aan jeugdspelers. Er zijn 318 sport- en gedragstrainingen gegeven. Bureau Halt voerde 97 veiligheidsanalyses (intensieve vorm van individuele begeleiding van spelers) uit en 68 clubs hebben de aanpak van een risicovereniging gekregen. Daarvan hebben 25 clubs beterschap laten zien.

In het Nationaal Sport Akkoord wordt de focus verlegd van een veilig sportklimaat naar een sportieve sportcultuur. Met nadruk op de pedagogische kanten van een voetbalclub, waarin normen en waarden centraal staan. En afspraken worden gemaakt over samenwerken. Daarbij spelen trainers een sleutelrol.

HSV-voorzitter én KNVB-scheidsrechter Martijn Egner:

‘Clubs moeten niet andere kant opkijken’

Martijn Egner, KNVB-scheidsrechter én voorzitter van de Haarlemse Scheidsrechtersvereniging, vertolkte in Nieuwsuur het geluid van de voetbalarbitrage in Nederland.


Het tv-programma was bij hem terechtgekomen via de landelijke COVS. Dat was geen toeval. Egner stuurde vorig seizoen namens zijn vereniging een brandbrief naar de KNVB nadat er in een halfjaar tijd vier leden rechtstreeks met molestatie werden geconfronteerd. Ook hijzelf was in het nabije verleden al eens slachtoffer van voetballers die over de schreef gingen en hun beheersing verloren.

Egner vroeg zich zoals velen af wat KNVB-directeur Dirk Jan van de Zee met zijn idee voor stadsmariniers bij probleemclubs voor ogen had: “Ik had geen idee wat een stadsmarinier doet. Ik kende de term niet eens.”



Dieper

Door waarnemers naar dergelijke clubs te sturen beperkt de bond zich in zijn ogen tot een heel klein deel van de problematiek: “Het probleem zit veel dieper in de voetbalwereld.Er zijn tegenwoordig steeds minder clubmensen die worden gerespecteerd en die langs de velden een oogje in het zeil houden.”

Daardoor blijft veel fysiek en vooral verbaal geweld in de ogen van Martijn Egner verborgen: “Ik floot deze week op een avond een wedstrijd in een competitie voor spelers onder 23 jaar. Ik moest een rode kaart trekken. De betreffende speler ging over de rooie en moest door ploeggenoten in bedwang worden gehouden. Zo’n incident kan zich overal en op elk veld voordoen, net zo goed bij verenigingen waar anders nooit iets aan de hand is.”


Spelerspasjes

De HSV-voorzitter signaleert meer misstanden waar niets of nauwelijks iets tegen gedaan wordt. Er wordt gerommeld met spelerspasjes, sommige foto's van spelers zijn niet herkenbaar. Egner: “Ik weet van een team in de regio Haarlem, waarvan op alle pasjes het gezicht van Donald Trump prijkt. Dat kan allemaal ongestraft, geen clubscheidsrechter die zoiets meldt bij het bestuur.”

Zelf liep Martijn hier kortgeleden ook tegenaan, notabene in de reserve hoofdklasse waar toch enig niveau mag worden verwacht. Hij pikte het niet dat sommige foto’s ontbraken of

waarop spelers onherkenbaar stonden afgebeeld. “Ik was de boeman, de sfeer voor de wedstrijd was al negatief beïnvloed.”


Verantwoordelijkheid

De oplossing ligt in zijn ogen bij KNVB én voetbalclubs: “Het is een gezamenlijke verantwoordelijkheid. Besturen van verenigingen moeten niet langer de andere kant opkijken als zich op wat voor manier problemen voordoen rond de arbitrage. De bond staat te ver af, maar de wedstrijden worden wel gespeeld onder auspiciën van de KNVB.”


COVS

En de COVS? Wat kan de belangenvereniging van scheidsrechters bijdragen? Martijn: “Ik vind dat de landelijke COVS krachtiger stelling moet nemen en meer zichtbaar moet zijn. Een organisatie die durft te zeggen waar zij voor staat. Vroeger stond Wim Kok als hét gezicht van de vakbond op de barricaden. Zo’n persoon mis ik bij de COVS.”

Op regionaal niveau worden incidenten en arbitragezaken in het algemeen regelmatig besproken, geeft Egner als voorbeeld hoe het volgens hem zou moeten. “Een paar keer per jaar zitten wij als COVS Haarlem om tafel met besturen van voetbalclubs in de regio. Dan komt er van alles op tafel. En wordt van de zijde van de clubs ook beaamd dat er sommige zaken niet kloppen en aangepakt moeten worden. Maar ik weet ook: de praktijk is vaak weerbarstiger dan de theorie. Kijk maar hoe de emoties op en rond het veld ieder weekend kunnen oplopen. Er is nog een lange weg te gaan.”

COVS: ‘Code of football stemt ons hoopvol’


COVS-voorzitter Pol Hinke reageert als volgt op de oproep van KNVB-directeur Dirk Jan van de Zee om verdere maatregelen te nemen om incidenten op en rond de voetbalvelden terug te dringen.


“De COVS is blij met de hernieuwde aandacht die de KNVB heeft voor de problematiek rond geweld op de voetbalvelden. Dat daarbij eindelijk ook aandacht uitgaat naar de wedstrijden in de B-categorie is heel belangrijk. Meer waarnemers bij deze wedstrijden kan een belangrijke eerste stap zijn om geweld in deze categorie terug te dringen.


Dan is het wel van belang dat voetbalclubs waar bijvoorbeeld incidenten niet worden doorgegeven, maar die door de waarnemers wel worden geconstateerd, daar direct op worden aangesproken en dat er ook consequenties voor deze verenigingen volgen. De COVS pleit er daarnaast al veel langer voor dat alle betrokkenen in de voetbalwereld met elkaar afspreken wat nu wel en niet kan op de velden. De KNVB werkt aan een 'code of football' en dat stemt hoopvol.”

Opvallend bord bij Roda ’46 bij binnenkomst. Foto Janny Blank.

Ontoerekeningsvatbaar
Wij willen ervan af dat het normaal is dat een speler altijd maar over van alles en nog wat kan mekkeren tegen de scheidsrechter. John Blankenstein sprak in het verleden over ‘spelers die tien seconden ontoerekeningsvatbaar mogen zijn’ na een besluit van een scheidsrechter. Die tijd is voorbij: spelers die ontoerekeningsvatbaar zijn als de scheidsrechter een besluit neemt waar ze het niet mee eens zijn horen niet op een voetbalveld thuis. Dát moet de boodschap zijn!

Duidelijke lijn
Wij zullen als scheidsrechter daar dan ook een duidelijke lijn in

moeten hanteren. Afspraken over hoe we met elkaar omgaanop de velden steunen de scheidsrechters daarbij. Nu is het helaas nog vaak zo dat een scheidsrechter die optreedt tegen dit soort wangedrag juist nog meer wangedrag tegen zich gericht krijgt. Dat kan niet de bedoeling zijn.


De COVS wil daarom graag betrokken zijn bij de totstandkoming van de ‘code of football’ en andere plannen die de KNVB ontwikkelt om geweld terug te dringen. Dat hebben we de directeur amateurvoetbal al laten weten en we blijven aandringen op een uitnodiging om mee te praten namens de scheidsrechter op de amateurvelden.