Welkom in het zenuwcentrum van de videoscheidsrechters

Door LEO BLANK


De Scheidsrechter werd op zaterdagavond 1 september een uniek inkijkje gegund in het zogeheten ARAG-KNVB Replay Center in Zeist. Zeg maar het landelijke zenuwcentrum videoarbitrage.

Foto KNVB.nl.

Wie het sterk gedateerde trainingscentrum van de KNVB achter het bondsgebouw aan de Woudenbergseweg in gedachten neemt, moet onder de indruk komen van de ware metamorfose die het gebouw in vijf maanden onderging. Direct achter de entree kom je in een sfeervolle ruimte met her en der zitjes en in het midden een soort keukenblok waar onder meer thee en koffie kunnen worden gezet.

Iets verder is achter een grote glazen deur de controllroom van de VAR (Video Assistant Referee) zichtbaar. Een ultramoderne ruimte met zes werkstations, ieder uitgerust met zeven beeldschermen. Vanuit een centrale verhoging in deze ruimte houden supervisors toezicht op een juiste gang van zaken. Op deze avond kijken Marco Buijk en Gino d’Onorio geconcentreerd naar de vier werkstations die in bedrijf zijn. Zij zijn ook verantwoordelijk voor de coördinatie tussen KNVB, FOX, Hawk-Eye en KPN. Het duo grijpt absoluut niet in tijdens wedstrijden.


Debuut

Het is rond half zeven als de eerste wedstrijd, VVV-SC Heerenveen, op het punt van beginnen staat. Martin van de Kerkhof maakt deze avond, na een uitgebreide opleiding en training, zijn debuut als videoscheidsrechter. Collegascheidsrechter Richard Martens zit pal naast hem en fungeert als assistent-VAR (AVAR). Rob van de Ven, sinds 2009 internationaal assistent-scheidsrechter, is in opleiding en mag alvast een keer ‘droogzwemmen’. Uiterst rechts zorgt een operator van Hawk-Eye ervoor dat het arbitrageteam constant de juiste, relevante wedstrijdbeelden voorgeschoteld krijgt.

Van de Kerkhof, de avond ervoor op het veld actief bij FC Emmen-De Graafschap, test kort voor de aftrap in Venlo de geluidsverbinding met scheidsrechter Allard Lindhout. “Hoor je mij Allard? Martin hier.” Vanuit Noord-Limburg komt een bevestigende reactie. Niets staat de start in de weg.

De videoscheidsrechter is de enige in de studio die in rechtstreeks contact staat met de veldarbiter. Hij hoort ook als enige de onderlinge communicatie tussen het kwartet op en langs het veld. Zodat hij precies weet hoe zijn collega’s in het land overleggen over spelsituaties.

Vanzelfsprekend communiceert het trio dat achter de beeldschermen heeft plaatsgenomen ook voortdurend met elkaar via de headset.

Nauwkeurig worden de wedstrijdbeelden van VVV-SC Heerenveen in Zeist gevolgd. Indien nodig vraagt Van de Kerkhof aan de operator naast hem om een fragment uit diverse hoeken te herhalen. Veelvuldig krijgt Lindhout, en daarmee eigenlijk ook zijn drie assistenten, een mondeling schouderklopje van Van de Kerkhof. ‘Juiste beslissing Allard, prima gezien’. ‘Terechte gele kaart voor speler Heerenveen’.

Rugnummer noteren!

Mike van der Roest, projectleider videoarbitrage bij de KNVB, houdt nauwlettend een oogje in het zeil. En geeft in de briefing voor en na de wedstrijd aanwijzingen aan de videoteams. “Bij gele kaart ook rugnummer en overtreding noteren!” Op een vel papier vult Martens de namen van spelers in die een gele kaart ontvangen. Ook wissels, doelpuntenakers en scoreverloop houdt de AVAR nauwkeurig bij.

De videoarbiters en hun assistenten spreken steeds af wie welk deel van het veld in de gaten houdt. Vooral bij vrije trappen nabij het strafschopgebied worden de rollen precies verdeeld. ‘Richard, neem jij de spelers ter hoogte van de penaltystip? Dan pak ik de spelers op de rand van het strafschopgebied die straks inkomen als de bal wordt voortgezet’. Geen overtreding ontgaat de deskundigen in de controllroom.

Geen overtreding

De wedstrijd in Venlo kabbelt rustig voort. De Friezen scoren in de 32ste minuut via Sam Lammers. De thuisclub komt in de 69e minuut op gelijke hoogte dankzij Patrick Joosten. Standaard wordt ieder doelpunt in Zeist vanuit diverse camerastandpunten bekeken. Bij beide goals krijgt Lindhout de melding van Van De Kerkhof dat er geen overtreding is gemaakt door de aanvallende partij en er dus sprake is van een geldige treffer. De wedstrijd eindigt rond half negen in een gelijke stand van 1-1.

Het viertal neemt de headset van het hoofd af en blaast even stoom af. Mike van der Roest schuift aan en neemt enkele

wedstrijdbeelden kort door met de mannen. Hij is zeer tevreden over hun prestatie deze avond. Al was de wedstrijd dan ook niet heel moeilijk. Sowieso vindt er na afloop van iedere wedstrijd een debriefing plaats in een van de loungesets buiten de controllroom.


Nijhuis

Waar het rond half negen druk is geworden. Bas Nijhuis en zijn secondant voor deze avond Sander van der Eijk bekijken met een van de andere assistent-scheidsrechters die meedraait bij PSV-Willem II. De toparbiter uit Enschede zit bijna met zijn neus tegen het beeldscherm opdat hem maar niets ontgaat.

Op het werkstation ernaast maken Siemen Mulder en zijn assistent Joey Kooij zich klaar voor de wedstrijd Excelsior – ADO Den Haag. Daar weer naast zijn Pol van Boekel en Clay Ruperti aangeschoven voor Fortuna Sittard – FC Utrecht. In de studio kunnen maximaal vijf wedstrijden simultaan worden bekeken. Een station dient als backup als de techniek het elders een keer onverhoopt laat afweten.

Doelpunten, buitenspelsituaties, overtredingen worden diverse keren teruggekeken. Meestal is er voor de VAR geen enkele reden om contact te zoeken met de veldarbiter, laat staan om in te grijpen. Simpelweg omdat alles correct verloopt. “Dat heet een silent check”, legt Van der Roest uit.


Lozano

Anders wordt het als in het replaycenter een overtreding wordt gezien die een strafschop of rode kaart tot gevolg moet hebben. In de 33e minuut van PSV-Willem II grijpt Nijhuis resoluut in. Hij ziet op zijn scherm dat aanvaller Lozano in het strafschopgebied bewust wordt aangetikt door een Tilburgse verdediger en ten val komt. ‘Wat mij betreft een strafschop Jochem (Kamphuis, veldarbiter, red.). Lozano wordt duidelijk aangetikt. Ik raad je aan om de situatie langs het veld zelf te bekijken’, roept Bas Nijhuis via de headset.

Kamphuis volgt zijn advies op, kijkt kort naar het beeldscherm langs de lijn, maakt het bekende videoschermgebaar en kent een strafschop toe aan PSV. Er wordt amper geprotesteerd door de spelers van Willem II, die op dat moment al tegen een 2-0 achterstand aankijken.


Vitesse-Ajax

Van Boekel concentreert zich ondertussen op de wedstrijd in Sittard. Morgen staat voor hem de topper tussen Vitesse en Ajax op het programma. Hij denkt straks niet voor middernacht thuis te zijn in Limburg. Morgenochtend vertrekt Van Boekel rond elf uur alweer richting Arnhem.

Mike van der Roest erkent de extra belasting voor de scheidsrechters: “Met negen wedstrijden in het weekend worden er nu 27 scheidsrechters en assistenten aangesteld voor videoarbitrage. Daarnaast fluiten en vlaggen ze ook allemaal op het veld een wedstrijd. Dat is best pittig. Maar binnenkort hopen we dat de assistent-scheidsrechters ook klaar zijn met hun opleiding tot assistent-VAR. Dan wordt iedere wedstrijd in Zeist nog bekeken door twee officials: de VAR en zijn assistent. Omdat we dan ook een veel grotere pool hebben, neemt de belasting per persoon aanzienlijk af.”

Bas Nijhuis (links) kijkt mee. Foto Leo Blank.